Selecteer een pagina

Een sessie yoga nidra staat nimmer gelijk aan 4 uur slaap

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Een sessie yoga nidra staat nimmer gelijk aan 4 uur slaap

Wat yoga nidra nodig heeft is een kritische benadering

Yoga nidra kan bij goed gebruik helpen je slaap te verbeteren, maar het kan je slaap niet vervangen. Toch is dit precies wat Satyananda Saraswati in zijn boek over yoga nidra beweerd. Helaas wordt deze onwaarheid, ook door yoga nidra leraressen en leraren, nog steeds verkondigd. Helaas. Blinde volgelingen die dergelijke uitspraken herhalen is niet wat yoga nidra nodig heeft.

Gelukkig spreekt Satyananda Saraswati in zijn boek uit 1973 over ‘de huidige vorm van yoga nidra.’ Alsof hij voorvoelt dat zijn vorm niet zal overleven. Veranderingen zijn noodzakelijk. Wat yoga nidra nodig heeft is een kritische benadering waarbij zin van onzin wordt gescheiden. 

Volgens Satyananda Saraswat, de bedenker van yoga nidra, staat één sessie gelijk aan 4 uur slaap. Onzin natuurlijk. Slaap is onvervangbaar. 

Nadat zijn vrouw slaapproblemen kreeg en hij de gevolgen van dichtbij meemaakte, richt slaaponderzoeker en yoga nidra deskundige Rob de Ron de eerste Slaapcursus van Nederland op. Naast yoga nidra slaap meditaties, leer je op deze bijzondere ééndaagse cursus, van alles over slaap. Kennis over slaap is nodig, wanneer je yoga nidra effectief wilt inzetten om je slaap te verbeteren.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Sophie Hilbrand neemt voor een speciale aflevering van ‘Sophie in de Mentale Kreukels’ (BNN VARA) over Slaap deel aan een yoga nidra oefening tijdens de slaapcursus van Rob de Ron.  

Het leren van 11 vreemde talen en andere complexe zaken waarover Satyananda Saraswati spreekt is niet alleen onmogelijk, het druist in tegen de natuurlijke functie van slaap: een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie, maar selecteert, ordent en verwijderd oude informatie

Spirituele pretenties, wetenschappelijke onwaarheden en pertinente onzin

Sinds 1996 ben ik yoga nidra docent. Jarenlang heb ik meerdere lessen per week gegeven en ervaren hoezeer mensen baat hebben bij deze bijzondere slaap meditatie. Ik wil daarom graag het goede behouden.  Er is echter ook veel dat mij tegen staat. Zo is yoga nidra nodeloos ingewikkeld omdat ze zwaar rust op de Indiase filosofie, wat haar zweverig en ontoegangkelijk maakt. daarnaast is debedenker en naamgever oneerlijk en opschepperig; de helft van hetgeen hij in zijn boek beweerd is niet waar. Willen yoga nidra toekomstbestendig zijn en voor een breed publiek bruikbaar, dan is het zaak die helft te verwijderen om ons te kunnen concentreren op de ware helft en het goede te behouden.

 Vele onwaarheden worden helaas door leraressen en leraren  kritiekloos overgenomen en overgedragen

Mijn zorgen gelden vooral de spirituele pretenties, die naast de vele wetenschappelijke onwaarheden en foutief toegepaste technieken vanaf de publicatie van Satyananda’s boek, onderdeel zijn van yoga nidra. Het is mij hierdoor nooit gelukt om de achterliggende filosofie louter opgetogen tot me te nemen. Evenmin lukt het om me volledig te laten meeslepen door foutief ingesproken oefeningen vol pertinente onwaarheden en spirituele nonsens. Fouten, onwaarheden en nonsens, die helaas door veel leraressen en leraren nog steeds kritiekloos worden overgenomen en overgedragen.

Een nuchtere benadering zou yoga nidra goed doen

In zijn boek spreekt Satyananda over “De huidige vorm van yoga nidra”. In die opmerking ligt de gedachte besloten dat de vorm in de toekomst gaat veranderen. In die zin kan yoga nidra veel leren van mindfulness, een aanverwante meditatietechniek. Mindfulness is uitgegroeid tot een volwassen meditatietechniek, geworteld in het dagelijks, dankzij een intelligente en kritische benadering *). Iets dat we van yoga nidra nog niet kunnen zeggen. Het uitspreken van bezwerende sankalpa’s? Je bevrijden van bindende samskara’s? Een reis naar vorige levens? Een zaadje planten in ons onderbewustzijn? Dergelijke ideeën berusten op zijn zachtst gezegd op onduidelijke, zichzelf vaak tegensprekende, wazige wetenschap. Een nuchtere en op werkelijke wetenschap gebaseerde benadering zou deze bijzondere yogavorm goed doen.

*) Zie het recentelijk verschenen boek ‘McMindfulness van Ronald Purser, met de veelzeggende subtitel: “How Mindfulness became the new capitalist spirituality.”

Een sessie yoga nidra staat nimmer gelijk aan vier uur slaap

Veel van de in de Indiase traditie gewortelde ideeën en overtuigingen waarover Satyanada spreekt, kunnen door de ontwikkelingen binnen de wetenschap over slaap en ons brein, als pertinent onwaar worden betiteld. Zo staat een sessie yoga nidra nimmer gelijk aan vier uur slaap en is het onmogelijk te leren in je slaap. Iets dat Satyananda met stelligheid beweert. Met deze onwaarheden, maar ook met zijn grootspraak doet Satyananda Saraswati zijn yogavorm geen goed. Hij sluit op deze manier veel mensen buiten, die baat zouden hebben bij een deel van zijn meditatietechniek. Yoga nidra heeft geen leugens nodig.

Spirituele glimlach

Het is daarom belangrijk het boek van Satyananda over yoga nidra als een ruwe architectonische schets te zien, die nader uitgewerkt moet worden. Yoga nidra heeft een meer waarachtige fundering nodig om haar in een wereldse werkelijkheid te plaatsen. Dit kan zonder daarbij de waardevolle ‘spirituele glimlach’ te verliezen die, dat dient gezegd, door de eeuwen heen op een mooie en unieke manier is onderzocht en uitgewerkt binnen de Indiase cultuur. Maar de principes van deze glimlach, beperken zich niet tot één cultuur, één filosofie en één vaardigheid. Zoals er vele wegen naar Rome leiden, is ook yoga nidra een pad onder vele paden.

Pratyahara

Voorlopig weliswaar een smal pad en op sommige plaatsen een onbegaanbaar, maar het is Satyananda Saraswati zelf, die te midden van de vele onjuistheden en onwaarheden, het perspectief opent naar beter begaanbaar en veel breder pad: pratyahara. Satyananda Saraswati benoemt in zijn boek meerdere malen dat yoga nidra een facet is van pratyahara. Het is daarom zinvol zijn techniek te zien in het perspectief van pratyahara. Als yoga nidra het pad is, is pratyahara het landschap waardoor dit pad kronkelt. Op dit punt aangekomen opent zich een fantastisch vergezicht.

Leren terwijl je slaapt

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Leren terwijl je slaapt

Volgens de bedenker van yoga nidra is dit mogelijk. Helaas is ook dit één van zijn vele onwaarheden die in zijn boek staan beschreven

Leren terwijl je slaapt? Volgens Satyananda Saraswati, de bedenker van yoga nidra, is leren in je slaap mogelijk. Helaas is dit niet de enige onwaarheid in Satyananda’s boek over yoga nidra. Zo vertelt Saraswati al op de tweede pagina van zijn boek over een ervaring die door de huidige kennis over slaap als een verzinsel moet worden gelezen. Het betreft zijn verhaal over een jongen die op 21-jarige leeftijd over een ongebreidelde kennis beschikt en vloeiend elf talen spreekt. Volgens Satyananda Saraswati heeft hij hem dit alles, binnen twee jaar, in zijn slaap geleerd.

Nadat zijn vrouw slaapproblemen kreeg en hij de gevolgen van dichtbij meemaakte, richt slaaponderzoeker en yoga nidra deskundige Rob de Ron de eerste Slaapcursus van Nederland op. Naast yoga nidra slaap meditaties, leer je op deze bijzondere ééndaagse cursus, van alles over slaap. Kennis over slaap is nodig, wanneer je yoga nidra effectief wilt inzetten om je slaap te verbeteren.

Het leren van 11 vreemde talen en andere complexe zaken waarover Satyananda Saraswati spreekt is niet alleen onmogelijk, het druist in tegen de natuurlijke functie van slaap: een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie, maar selecteert, ordent en verwijderd oude informatie

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Sophie Hilbrand neemt voor een speciale aflevering van ‘Sophie in de Mentale Kreukels’ (BNN VARA) over Slaap deel aan een yoga nidra oefening tijdens de slaapcursus van Rob de Ron.  

Leren terwijl je slaapt met behulp van yoga nidra

Onderstaande tekst is afkomstig uit Satyananda Saraswati’s boek over yoga nidra. Het is vertaald uit het Engels.

(*) Belijk de oorspronkelijke Engelstalige tekst van Satyananda Saraswati, aan het eind van dit artikel.

Sinds ik de oefeningen heb bedacht, heb ik veel experimenten uitgevoerd om deze ideeën te valideren. Ik heb het eerst op mezelf geprobeerd en daarna op verschillende mensen. Ik heb zelfs een Elzasser hond kunnen trainen. Later experimenteerde ik met enkele van mijn discipelen en met veel kinderen en gaf hun kennis, ervaring en onderwijs terwijl ze goed sliepen.

 Een van mijn interessantste experimenten was met een kleine jongen die zich bij mijn ashram)¹ voor sannyasa)² aandiende. Ik wilde hem naar school sturen, maar hij weigerde botweg. Hij was een heel stoute jongen, een absolute aap. De hele dag brak hij dingen, viel bezoekers lastig en veroorzaakte ongelukken. Uiteindelijk werd hij zo’n blok aan het been voor de ashram dat ik besloot om yoga nidra op hem te proberen.

 Ik begon met het chanten van het 15e hoofdstuk van de Gita)³ ongeveer drie minuten nadat hij in slaap was gevallen. Als hij dan ’s morgens opstond, liet ik hem het hoofdstuk, wat hij zonder weerstand deed, gedachteloos doorlezen. Na een week kon hij het hele hoofdstuk uit zijn hoofd reciteren. Toen dit lukte, ging ik door met andere teksten en op deze manier lukte het hem Srimad Bhagawatam Upanishads)*, Bijbel, Koran, Engels, Hindi, Sanskriet en alles wat ik wist te leren, terwijl hij diep in slaap was.

 Nu is de jongen eenentwintig en ik heb hem naar de VS gestuurd. Hij spreekt elf talen en schrijft en geeft lezingen in het Engels beter dan ik, maar hij is nooit naar school geweest. Al zijn studies en het leren vonden plaats binnen die periode van twee jaar waarin ik hem yoga nidra gaf, en hij herinnert het zich niet eens.

Verklarende woordenlijst 

Ashram)¹ Is een religieuze levens-, studie- en arbeidsgemeenschap en ontmoettingsplaats in India, enigszins vergelijkbaar met een klooster, voor aanhangers van een religie. Sannyasa)²  is een vorm van onthouding door het afstand doen van materiele verlangens met als doel een geweldloos, eenvoudig en spiritueel leven te leiden. Gita)³ De Bhagavad Gita (“Lied van de Heer”) is een onderdeel van een zeer omvangrijk verhalend poëtisch gedicht genaamd de Mahabharata (“Groot India”), dat een grote rol speelt in het hindoeïsme. Upanishads)* Het woord betekent letterlijk “neerzitten bij” en duidt daarmee op het zitten van de leerling aan de voeten van de meester. Deze Upanishads esoterische en filosofische verhandelingen binnen het hindoeisme, zijn dan ook bedoeld voor onderricht.

Deense woordjes leren terwijl je slaapt is geen succes

Bij het UvA Slaap- en Geheugenlab op de campus van het Roeterseiland onderzoekt Lucia Talamini, hoofd van het onderzoek en het lab, of het slapende brein informatie tot zich kan nemen. Talamini liet een aantal proefpersonen voor het slapen 120 Deense woorden leren. ’s Nachts werd de helft van de woordenlijst afgespeeld door twee boxen aan het hoofdeind van het bed te plaatsen. Bij de overhoring die de volgende ochtend plaats vond, scoorden de proefpersonen tien procent beter op deze lijst met de 60 woorden, dan op de lijst met 60 woorden die ’s nachts niet herhaald waren. Tien procent beter worden, betekent dat er van de 60 woorden 6 meer onthouden worden dan zonder deze nachtelijke ‘les’ in Deense woordjes. Deze geringe leerwinst is bovendien alleen haalbaar, wanneer de interventie op een zeer exact moment binnen één seconde plaatsvindt.

De leermomenten duren één seconde. Precies dan moet het gebeuren

Het geen zin om te gaan slapen met een repeterende cursus Deens uit de speaker, zegt Talamini. “Het moment waarop de informatie wordt aangeboden luistert enorm nauw.” Het onderzoek loopt al jaren en heel veel tijd is gaan zitten in het precies bepalen van de juiste milliseconde waarop de Deense woordjes worden afgespeeld. Als we slapen beleven we, buiten de remslaap, kortdurende oplevingen van hersenactiviteit. Ze duren één seconde. Precies dán moet het gebeuren. Omdat het tijd kost om een EEG te analyseren én het woordje bij het oor te krijgen, moet het juiste moment worden voorspeld. Na jaren sleutelen is de techniek daar ook toe in staat: de computer berekent aan de hand van het slaappatroon wanneer het woordje naar de slaper moet en zendt het precies op tijd uit.

Saraswati behandeld de bijbel, ingewikkelde talen en complexe kennisonderwerpen. Dat is onmogelijk

Satyananda begint zijn interventies echter volkomen willekeurig en al na drie minuten. In zijn experimenten met yoga nidra beperkt hij zich ook niet tot een aantal woordjes, maar behandeld  vuistdikke boeken als de bijbel, verschillende ingewikkelde talen en complexe kennisonderwerpen. Er is weliswaar een verband tussen leren en slapen, maar die is van een heel andere orde dan Satyananda ons wil doen geloven. Niet alleen dit recente onderzoek van Lucia Talamini en haar team, maar ook onderzoeken van vòòr de verschijning van zijn boek in 1976, maken het verhaal van Satyananda volkomen ongeloofwaardig.

Er is wel een connectie tussen slapen en leren

De connectie tussen leren en slapen bleek al uit een klassiek geworden wetenschappelijk experiment uit 1924 van de Amerikanen Jenkins en Dallenbach. Zij lieten een aantal proefpersonen in de ochtend een lijst met onzinnige lettergrepen uit hun hoofd leren. Acht uur later, na hun gewone, dagelijkse activiteiten, werd gekeken hoeveel van deze lettergrepen ze hadden onthouden. Een andere groep kreeg dezelfde lettergrepen in de avond voorgeschoteld en mocht daarna slapen. Bij het ontwaken werd gevraagd hoeveel van deze onzinnige lettergrepen zij zich konden herinneren. Deze groep wist tweemaal zoveel lettergrepen te reproduceren dan de groep die niet geslapen had.

Tijdens een vervolgonderzoek door Grosvenor en Lack, twee Australische wetenschappers, bleek dit positieve slaapeffect op het leervermogen het grootst, wanneer de slaap onmiddellijk volgt op het leren. Het onderzoek lijkt de goede raad om tijdens de laatste nacht voor het examen het leerboek maar onder het kussen te leggen, te bevestigen. Zowel deze spreuk als de onderzoeken duiden op een verband tussen leren en slapen. Dit verband geldt echter voor informatie die vòòr de slaap is aangeboden. Satyanada spreekt over informatie die wordt aangeboden terwijl je slaapt.

Een moeder kan ontwaken door het huilen van haar baby, terwijl ze door het huilen van andere baby’s heen slaapt

Een slapend persoon is slechts gedeeltelijk in staat om basale informatie of prikkels uit zijn of haar omgeving op te merken en hierop te reageren. Het simpele feit dat door het geluid van een wekker kunnen ontwaken, betekent dat ook een slapend brein niet volledig afwezig is en nog iets met binnenkomende informatie kan doen. De ontwaakreactie die op het geluid van de wekker volgt wordt mede bepaalt door het tijdstip waarop de informatie binnenkomt, zoals ook in het onderzoek van Talamini en haar team werd aangetoond betreffende de Deense woordjes. Ook de aard van de informatie of stimulus is bepalend. Het noemen van de naam van de slaper verhoogd bijvoorbeeld de wekdrempel en een moeder kan wakker worden door het huilen van haar baby, terwijl ze door allerhande andere geluiden, ook het huilen van andere baby’s, heen slaapt.

Veel experimenten met leren terwijl je slaapt

Natuurlijk zijn er in vele wetenschappelijke onderzoeken geluidsbanden met vreemde talen afgespeeld tijdens de slaap van diverse proefpersonen. De breinmechanismen die ten grondslag zouden kunnen liggen aan het leren tijdens je slaap zijn goed onderzocht. Bereikt deze informatie werkelijk die delen van het brein waar het leren, van bijvoorbeeld vreemde talen, plaatsvindt? Uit alle experimenten is inmiddels duidelijk dat dergelijke complexe vormen van informatieverwerking tijdens de slaap onmogelijk zijn. Het verwerken en vastleggen van complexe informatie als een vreemde taal druist in tegen de huidige kennis, maar vooral tegen ons gezond verstand. Wanneer we daarop vertrouwen hebben we de wetenschap niet nodig: mocht Satyananda’s verslag op waarheid berusten, dan bestonden er geen scholen en universiteiten meer. Dan volstond het om ’s nachts een geluidsopname met de benodigde kennis af te spelen. Een maandje voor je vakantie naar China draai je in de nachtelijke uren een taalcursus af en ‘without even remembering it’ praat en schrijf je vloeiend Chinees. Je kunt er zelfs les in geven. Wat overigens niet meer nodig is wanneer iedereen alles kan leren in zijn of slaap …

Een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie

Genoemde wetenschappelijke experimenten betreffen eenvoudige en eenduidige informatie die tijdens de slaap wordt gegeven en niet om complexe informatie. Het leren van ingewikkelde zaken als de Upanishads, Bijbel, Koran en elf vreemde talen waaronder Engels, Hindi en Sanskriet waarover Satyananda spreekt, is daarom niet alleen onmogelijk, het druist in tegen de natuurlijke functie van slaap. Een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie, maar selecteert, ordent en verwijderd oude informatie. Relevante informatie, die het in de voorafgaande waakperiode heeft ontvangen, zal het tijdens de slaap en de droom hergroeperen en efficiënt opslaan. Andere informatie zal het verwijderen. Zo beschikt het geformatteerde en opgeruimde brein de volgende dag over nieuwe, vrije opslagruimte. Dit hergroeperen en efficiënt opslaan is de vermoedelijk oorzaak van het feit we na een nachtje slapen de opgedane informatie efficiënter weten te reproduceren, dan diegene die niet hebben geslapen.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Leren terwijl je slaapt? Volgens Satyananda Saraswati, de bedenker van yoga nidra, is leren in je slaap mogelijk. Dat is natuurlijk onzin.

Night and Sleep (1878) Evelyn de Morgan (1855-1919). The Morgan Foundation. London.