Selecteer een pagina

Leren terwijl je slaapt

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Leren terwijl je slaapt

Leren terwijl je slaapt? Volgens Satyananda Saraswati, de bedenker van yoga nidra, is leren in je slaap mogelijk. Helaas is dit niet de enige onwaarheid in Satyananda’s boek over yoga nidra. Zo vertelt Saraswati al op de tweede pagina van zijn boek over een ervaring die door de huidige kennis over slaap als een verzinsel moet worden gelezen. Het betreft zijn verhaal over een jongen die op 21-jarige leeftijd over een ongebreidelde kennis beschikt en vloeiend elf talen spreekt. Volgens Satyananda Saraswati heeft hij hem dit alles, binnen twee jaar, in zijn slaap geleerd.

In 2011 richtte Slaaponderzoeker Rob de Ron de eerste Slaapcursus van Nederland op. Tijdens de cursus doen we een aantal keren een yoga nidra oefening. Deze zijn niet moeilijk. Toch zijn een aantal basisvaardigheden gewenst. Daarnaast leer je van alles over slaap, want kennis over slaap is onmisbaar wanneer je deze bijzondere yogavorm beoefent.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Sophie Hilbrand neemt voor een speciale aflevering van ‘Sophie in de Mentale Kreukels’ (BNN VARA) over Slaap deel aan een yoga nidra oefening tijdens de slaapcursus van Rob de Ron.  

Leren terwijl je slaapt met behulp van yoga nidra

Sinds ik de oefeningen heb bedacht, heb ik veel experimenten uitgevoerd om deze ideeën te valideren. Ik heb het eerst op mezelf geprobeerd en daarna op verschillende mensen. Ik heb zelfs een Elzasser hond kunnen trainen. Later experimenteerde ik met enkele van mijn discipelen en met veel kinderen en gaf hun kennis, ervaring en onderwijs terwijl ze goed sliepen.

 Een van mijn interessantste experimenten was met een kleine jongen die zich bij mijn ashram)¹ voor sannyasa)² aandiende. Ik wilde hem naar school sturen, maar hij weigerde botweg. Hij was een heel stoute jongen, een absolute aap. De hele dag brak hij dingen, viel bezoekers lastig en veroorzaakte ongelukken. Uiteindelijk werd hij zo’n blok aan het been voor de ashram dat ik besloot om yoga nidra op hem te proberen.

 Ik begon met het chanten van het 15e hoofdstuk van de Gita)³ ongeveer drie minuten nadat hij in slaap was gevallen. Als hij dan ’s morgens opstond, liet ik hem het hoofdstuk, wat hij zonder weerstand deed, gedachteloos doorlezen. Na een week kon hij het hele hoofdstuk uit zijn hoofd reciteren. Toen dit lukte, ging ik door met andere teksten en op deze manier lukte het hem Srimad Bhagawatam Upanishads)*, Bijbel, Koran, Engels, Hindi, Sanskriet en alles wat ik wist te leren, terwijl hij diep in slaap was.

 Nu is de jongen eenentwintig en ik heb hem naar de VS gestuurd. Hij spreekt elf talen en schrijft en geeft lezingen in het Engels beter dan ik, maar hij is nooit naar school geweest. Al zijn studies en het leren vonden plaats binnen die periode van twee jaar waarin ik hem yoga nidra gaf, en hij herinnert het zich niet eens.

(*) Belijk de oorspronkelijke Engelstalige tekst van Satyananda Saraswati, aan het eind van dit artikel.

Verklarende woordenlijst 

Ashram)¹ Is een religieuze levens-, studie- en arbeidsgemeenschap en ontmoettingsplaats in India, enigszins vergelijkbaar met een klooster, voor aanhangers van een religie. Sannyasa)²  is een vorm van onthouding door het afstand doen van materiele verlangens met als doel een geweldloos, eenvoudig en spiritueel leven te leiden. Gita)³ De Bhagavad Gita (“Lied van de Heer”) is een onderdeel van een zeer omvangrijk verhalend poëtisch gedicht genaamd de Mahabharata (“Groot India”), dat een grote rol speelt in het hindoeïsme. Upanishads)* Het woord betekent letterlijk “neerzitten bij” en duidt daarmee op het zitten van de leerling aan de voeten van de meester. Deze Upanishads esoterische en filosofische verhandelingen binnen het hindoeisme, zijn dan ook bedoeld voor onderricht.

Deense woordjes leren terwijl je slaapt is geen succes

Bij het UvA Slaap- en Geheugenlab op de campus van het Roeterseiland onderzoekt Lucia Talamini, hoofd van het onderzoek en het lab, of het slapende brein informatie tot zich kan nemen. Talamini liet een aantal proefpersonen voor het slapen 120 Deense woorden leren. ’s Nachts werd de helft van de woordenlijst afgespeeld door twee boxen aan het hoofdeind van het bed te plaatsen. Bij de overhoring die de volgende ochtend plaats vond, scoorden de proefpersonen tien procent beter op deze lijst met de 60 woorden, dan op de lijst met 60 woorden die ’s nachts niet herhaald waren. Tien procent beter worden, betekent dat er van de 60 woorden 6 meer onthouden worden dan zonder deze nachtelijke ‘les’ in Deense woordjes. Deze geringe leerwinst is bovendien alleen haalbaar, wanneer de interventie op een zeer exact moment binnen één seconde plaatsvindt.

De leermomenten duren één seconde. Precies dan moet het gebeuren

Het geen zin om te gaan slapen met een repeterende cursus Deens uit de speaker, zegt Talamini. “Het moment waarop de informatie wordt aangeboden luistert enorm nauw.” Het onderzoek loopt al jaren en heel veel tijd is gaan zitten in het precies bepalen van de juiste milliseconde waarop de Deense woordjes worden afgespeeld. Als we slapen beleven we, buiten de remslaap, kortdurende oplevingen van hersenactiviteit. Ze duren één seconde. Precies dán moet het gebeuren. Omdat het tijd kost om een EEG te analyseren én het woordje bij het oor te krijgen, moet het juiste moment worden voorspeld. Na jaren sleutelen is de techniek daar ook toe in staat: de computer berekent aan de hand van het slaappatroon wanneer het woordje naar de slaper moet en zendt het precies op tijd uit.

Saraswati behandeld de bijbel, ingewikklede talen en complexe kennisonderwerpen

Satyananda begint zijn interventies echter volkomen willekeurig en al na drie minuten. In zijn experimenten met yoga nidra beperkt hij zich ook niet tot een aantal woordjes, maar behandeld  vuistdikke boeken als de bijbel, verschillende ingewikkelde talen en complexe kennisonderwerpen. Er is weliswaar een verband tussen leren en slapen, maar die is van een heel andere orde dan Satyananda ons wil doen geloven. Niet alleen dit recente onderzoek van Lucia Talamini en haar team, maar ook onderzoeken van vòòr de verschijning van zijn boek in 1976, maken het verhaal van Satyananda volkomen ongeloofwaardig.

Er is wel een connectie tussen slapen en leren

De connectie tussen leren en slapen bleek al uit een klassiek geworden wetenschappelijk experiment uit 1924 van de Amerikanen Jenkins en Dallenbach. Zij lieten een aantal proefpersonen in de ochtend een lijst met onzinnige lettergrepen uit hun hoofd leren. Acht uur later, na hun gewone, dagelijkse activiteiten, werd gekeken hoeveel van deze lettergrepen ze hadden onthouden. Een andere groep kreeg dezelfde lettergrepen in de avond voorgeschoteld en mocht daarna slapen. Bij het ontwaken werd gevraagd hoeveel van deze onzinnige lettergrepen zij zich konden herinneren. Deze groep wist tweemaal zoveel lettergrepen te reproduceren dan de groep die niet geslapen had.

Tijdens een vervolgonderzoek door Grosvenor en Lack, twee Australische wetenschappers, bleek dit positieve slaapeffect op het leervermogen het grootst, wanneer de slaap onmiddellijk volgt op het leren. Het onderzoek lijkt de goede raad om tijdens de laatste nacht voor het examen het leerboek maar onder het kussen te leggen, te bevestigen. Zowel deze spreuk als de onderzoeken duiden op een verband tussen leren en slapen. Dit verband geldt echter voor informatie die vòòr de slaap is aangeboden. Satyanada spreekt over informatie die wordt aangeboden terwijl je slaapt.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Deze foto uit 1975 van J.D. Millar (Public Domain Picture) toont Pawapuri of Apapuri, een heilige plek voor het Jain geloof, gelegen in het Nalanda district in de staat Bihar. Bihar ligt in het Noordoosten van India, tegen de Nepalese grens. Het is de staat waar Satyananda Saraswati zijn yoga nidra school begon en waar hij zijn boek over yoga nidra schreef. In zijn boek beweerd hij dat je kunt leren terwijl je slaapt, maar leren in je slaap is niet mogelijk, blijkt uit diverse wetenschappelijke onderzoeken.

Een moeder kan ontwaken door het huilen van haar baby, terwijl ze door het huilen van andere baby’s heen slaapt

Een slapend persoon is slechts gedeeltelijk in staat om basale informatie of prikkels uit zijn of haar omgeving op te merken en hierop te reageren. Het simpele feit dat door het geluid van een wekker kunnen ontwaken, betekent dat ook een slapend brein niet volledig afwezig is en nog iets met binnenkomende informatie kan doen. De ontwaakreactie die op het geluid van de wekker volgt wordt mede bepaalt door het tijdstip waarop de informatie binnenkomt, zoals ook in het onderzoek van Talamini en haar team werd aangetoond betreffende de Deense woordjes. Ook de aard van de informatie of stimulus is bepalend. Het noemen van de naam van de slaper verhoogd bijvoorbeeld de wekdrempel en een moeder kan wakker worden door het huilen van haar baby, terwijl ze door allerhande andere geluiden, ook het huilen van andere baby’s, heen slaapt.

Veel experimenten met leren terwijl je slaapt

Natuurlijk zijn er in vele wetenschappelijke onderzoeken geluidsbanden met vreemde talen afgespeeld tijdens de slaap van diverse proefpersonen. De breinmechanismen die ten grondslag zouden kunnen liggen aan het leren tijdens je slaap zijn goed onderzocht. Bereikt deze informatie werkelijk die delen van het brein waar het leren, van bijvoorbeeld vreemde talen, plaatsvindt? Uit alle experimenten is inmiddels duidelijk dat dergelijke complexe vormen van informatieverwerking tijdens de slaap onmogelijk zijn. Het verwerken en vastleggen van complexe informatie als een vreemde taal druist in tegen de huidige kennis, maar vooral tegen ons gezond verstand. Wanneer we daarop vertrouwen hebben we de wetenschap niet nodig: mocht Satyananda’s verslag op waarheid berusten, dan bestonden er geen scholen en universiteiten meer. Dan volstond het om ’s nachts een geluidsopname met de benodigde kennis af te spelen. Een maandje voor je vakantie naar China draai je in de nachtelijke uren een taalcursus af en ‘without even remembering it’ praat en schrijf je vloeiend Chinees. Je kunt er zelfs les in geven. Wat overigens niet meer nodig is wanneer iedereen alles kan leren in zijn of slaap …

Een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie

Genoemde wetenschappelijke experimenten betreffen eenvoudige en eenduidige informatie die tijdens de slaap wordt gegeven en niet om complexe informatie. Het leren van ingewikkelde zaken als de Upanishads, Bijbel, Koran en elf vreemde talen waaronder Engels, Hindi en Sanskriet waarover Satyananda spreekt, is daarom niet alleen onmogelijk, het druist in tegen de natuurlijke functie van slaap. Een slapend brein verwerkt geen nieuwe informatie, maar selecteert, ordent en verwijderd oude informatie. Relevante informatie, die het in de voorafgaande waakperiode heeft ontvangen, zal het tijdens de slaap en de droom hergroeperen en efficiënt opslaan. Andere informatie zal het verwijderen. Zo beschikt het geformatteerde en opgeruimde brein de volgende dag over nieuwe, vrije opslagruimte. Dit hergroeperen en efficiënt opslaan is de vermoedelijk oorzaak van het feit we na een nachtje slapen de opgedane informatie efficiënter weten te reproduceren, dan diegene die niet hebben geslapen.

Slaapcursus E-book inclusief 7 Yoga Nidra oefeningen

E- Book bestellen

Je kunt de slaapcursus inclusief 7 yoga nidra oefeningen ook als E-book bestellen via onderstaande link. Het boek kost €18,50

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Yoga Nidra 2 (Liggend)

In de oefening ‘Een ontspannen inspanning’ schenk je aandacht aan verschillende punten en gewaarwordingen in je lichaam.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Yoga Nidra 3 (Zittend)

Yoga Nidra beoefen je bij voorkeur liggend, maar daartoe ben je niet altijd in de gelegenheid. Daarom deze korte, zittende oefening.

Leren terwijl je slaapt? Leren in je slaap. Slapend leren. Leren slapen. Slapen kun je leren. In je slaap leren.

Leren terwijl je slaapt? Volgens Satyananda Saraswati, de bedenker van yoga nidra, is leren in je slaap mogelijk. Dat is natuurlijk onzin.

Night and Sleep (1878) Evelyn de Morgan (1855-1919). The Morgan Foundation. London.

.
De getoonde werken bevinden zich in het publiek domein in landen en gebieden waar de auteursrechttermijn het leven van de auteur plus 100 jaar of minder is. Van deze bestanden is vastgesteld dat er geen bekende auteursrechtaanspraken op rusten, alle aanverwante en naburige rechten daarbij inbegrepen.