Selecteer een pagina

Yoga Nidra

Yoga Nidra

Yoga Nidra. Liggende Boeddha na overstroming, Thailand.

De yoga van de slaap

Als een weldadige slaap

Ze nam je met haar kalme stem mee op een rondgang door je lichaam. Onbeweeglijk en met gesloten ogen merkte je daarbij een verscheidenheid aan gevoelsschakeringen op. Zo af en toe maakte ze je opmerkzaam op de geluiden en de sfeer van de plek, waar je zo stil was gaan liggen. Je luisterde als het ware tegelijkertijd naar binnen en naar buiten. De ervaring van je lichaam en de ruimte om je heen, stopte niet bij de kleding of de aanraking van de lucht op de huid van je handen of je gezicht. Het was alsof je huid geen grens meer was en je eigen natuur zich vloeiend verbond met de omringende natuur. Je ademde licht en vrij. Zo moest het welhaast zijn, wanneer je jezelf, als in een aangenaam, heldere slaap, had teruggetrokken uit de actieve wereld, en je volkomen veilig en geborgen voelde.

Yoga Nidra. Wiet Palar

(Wiet Palar. Foto Ata Kando)

Verschilt Yoga Nidra van andere liggende meditaties

Mijn eerste Yoga Nidra les kreeg ik in de zomer van 1973 van Wiet Palar. Tenminste … was het wel Yoga Nidra? Later maakte ik kennis met andere liggende meditatie- en ontspanningsoefeningen, waarbij je onder begeleiding van een stem een rondgang door het lichaam maakt. Tijdens een geleide meditatie aan het eind van een yogales, een 61 punten ontspanning uit Mindfulness, of een autogene ontspanningsoefening die de Berlijnse psychiater Schulz aan het begin van de 19e eeuw ontwikkelde, had ik soortgelijke ervaringen als hierboven beschreven. Wanneer een oefeningen met een prettige stem en in een juist ritme werd ingesproken en je de genoemde punten met zachte aandacht wist te volgen, voelde je lichaam na enige tijd als een vreedzaam landschap, waarin je verstand volkomen tot rust kon komen.

Te zijn of niet te zijn

Zorgeloos en zonder haast ervoer ik in in een liggende meditatie of ontspanningsoefening vaak momenten van een specifieke vorm van geluk, als geluk althans het juiste woord is. Op de keper beschouwd was deze gelukservaring namelijk niet meer dan ‘er zijn’. Of ‘er niet te zijn’. Want je was wakker, maar tegelijkertijd leek je te slapen. De rustgevende rondgang door je lichaam maakte dat je jezelf zo aangenaam ontspannen voelde, dat je jezelf daar niet langer om bekommerde. Te zijn of niet te zijn was geen probleem. De vraag wat Yoga Nidra nu eigenlijk is, werd dit wel. Als alle liggende meditatie of ontspanningsoefeningen een soortgelijk effect op me hadden, wat was dan het verschil met Yoga Nidra? Was en is er eigenlijk wel een fundamenteel verschil? En zo ja, wat was dan het verschil met mindfulness, de geleide savasana of de autogene ontspanning van Schulz? Of is eerder sprake van grote overeenkomsten?

Uitersten

Te zijn én niet te zijn. Wakker zijn én slapen. Je zwaar én licht voelen. Het tegelijkertijd ervaren van twee uitersten is een element van Yoga Nidra. Richard Millar, een Amerikaans psycholoog en Yoga Nidra deskundige, gebruikt het in zijn oefeningen als een van de belangrijkste elementen. Hij richt zich daarbij vooral op de gelijktijdige ervaring van emotionele tegenpolen als pijn én plezier of vreugde én verdriet. ‘Your mind ‘can’t do that’, zegt hij in één van zijn oefeningen. Je kunt die gelijktijdigheid wel ervaren, aldus Millar, maar niet rationeel begrijpen.

Bestaat er één pure vorm van Yoga Nidra

Wat mij altijd heeft bevallen aan yoga, is dat ze van nature niet dogmatisch of religieus is. Je kunt geen fanatiek, religieuze yogi zijn. Een gezonde vorm van yoga kent geen hogepriesters, leidersfiguren of ‘grote goeroes’. In Yoga draag je geen uniforme kleding zoals in een sekte, er is geen sacrale symboliek en niemand kan zich yoga toe-eigenen en bezitten. Zodra je haar in een vaste vorm giet, is het geen yoga meer. Yoga is levend en beweegt mee met de tijd en de mensen die haar beoefenen. Ook Yoga Nidra. Kun je daarom wel spreken van één pure vorm van Yoga Nidra? Wilde ik mij specialiseren in Yoga Nidra, dan moest ik deze vragen onderzoeken. Niet om Yoga Nidra in een vaste vorm te gieten, maar juist om haar in vrijheid voor te dragen.

Wat is Yoga Nidra eigenlijk

Als alle liggende meditatie of ontspanningsoefeningen een soortgelijk effect op me hadden, wat was dan het verschil met Yoga Nidra? Was en is er eigenlijk wel een fundamenteel verschil? En zo ja, wat was dan het verschil met mindfulness, de geleide savasana of de autogene ontspanning van Schulz? Of is eerder sprake van grote overeenkomsten?

Hoe interpreteren andere beoefenaars deze yogavorm?

In 1976, drie jaar na mijn eerste ervaring, publiceerde Swami Satyananda zijn boek over Yoga Nidra. Als ik iets geleerd had van een liggende meditatie, was het dat deze realistisch en eenvoudig is. Toen ik erover las, vond ik het echter pretentieus en ingewikkeld. Waarom zou je de ademhaling tellen, naar vorige levens afreizen of door gefantaseerde landschappen lopen, terwijl je je eigen, zo aanwezige lichaam net als het hier en nu, altijd bij de hand had? Was dit moment, dit lichaam, deze realiteit, dan niet goed genoeg?

Donald Trump

Satyananda wilde blijkbaar meer. Niet op het hier en nu, maar op de toekomst gericht schrijft hij: “In fact Yoga Nidra can be used for directing the mind to accomplish anything. This is the secret of the extraordinaire accomplishments of great yogis and swamis”. Alles bereiken wat ik wil? Buitengewone prestaties? Grote yogi’s en swami’s? Zijn woorden zouden in een boek van Donald Trump niet hebben misstaan. Mijn beste leraren waren net als Wiet altijd aangenaam beschaafd en bescheiden. Zei hadden mij niet geleerd door meditatie of ontspanning alles te bereiken wat ik wilde en iets buitengewoons te zijn of te worden.

Nidra betekent slaap

Yoga laat ons vrij onze eigen weg te vinden en niet om zonder aarzelen een leraar of stroming te volgen. Zo beschrijft Satyananda in zijn boek zaken en gebeurtenissen, die ik letterlijk niet kan volgen omdat ik ze als pretentieus en onwaar beschouw. Maar laten we het kind niet met het badwater weggooien. Het is het eerste boek dat over Yoga Nidra is geschreven. Het bevat naast Indiase hoogmoed en wetenschappelijke onwaarheden ook een aantal zaken, die de richting waarin Yoga Nidra zich kan ontwikkelen, vorm kunnen geven. Zo lezen we in het boek van Satyananda: “Most people sleep without resolving their tensions, this is termed nidra. Nidra means sleep, no matter what or why, but Yoga Nidra means sleep after throwing off the burdens. It is of a blissful, higher quality altogether”.

Daarover gaat deze site

In bovenstaande tekstfragment verbind Satyananda Yoga Nidra duidelijk met de kwaliteit van slaap. ‘Yoga’ betekent verbinding en ‘nidra’ betekent slaap. Hoewel er veel overeenkomsten zijn, komen we de verbinding met slaap niet zo uitgesproken tegen bij mindfulness, een geleide savasana, de autogene ontspanning en andere liggende, geleide meditaties en ontspanningsoefeningen. Kan Yoga Nidra inderdaad een bijdrage leveren aan de kwaliteit van slaap? En daarmee indirect aan de kwaliteit van ‘wakker zijn’, want slapen en waken horen bij elkaar als dag en nacht. En als we deze vraag positief beantwoorden, welke elementen uit Yoga Nidra en andere liggende meditaties en ontspanningsoefeningen, zijn daartoe het meest geschikt? Daarover gaat deze site.

Samen

Yoga Nidra, de yoga van de slaap, is de laatste jaren steeds populairder geworden en heeft ons nu, net als in de vorige eeuw, zeker ten aanzien van slaap, iets te bieden. Het is goed om Yoga Nidra steeds opnieuw te bespreken en te omschrijven, zonder haar in een keurslijf te dwingen. Laten we dit samen doen. Voel je vrij om opmerkingen te plaatsen, oefeningen te bespreken of je eigen Yoga Nidra les aan te kondigen. Yoganidra.nl, de site van Yoga Nidra Nederland, is een geschikte ontmoetingsplek voor mensen die Yoga Nidra een warm hart toe dragen.

Yoga Nidra, slapend meisje

Wat is Yoga Nidra?

Het zijn de luidruchtige buren of de snurkende partner die je uit je slaap houden. In de ochtend maakt het geluid van de wekker ons wakker. Het oor is het eerste zintuig dat ontwaakt en het laatste zintuig dat gaat slapen. Ook in meditatie is het luisterende oor van belang.

Meditatie geeft me houvast

Ik heb het idee dat de rustmomenten mij een boel opleveren. Ik voel me na die tussenstops energieker en evenwichtiger. Wat weer maakt dat ik ’s nachts minder pieker en ongeveer drie keer per maand zelfs een hele nacht doorslaap. Een Yoga Nidra meditatie geeft me houvast in woelige tijden.

Yoga Nidra duwt zacht de waakzaamheid van je weg

Veel slechte slapers zijn te wakker. Yoga Nidra oefeningen dwingen je niet naar de slaap, maar duwen zacht en geduldig die waakzaamheid van je weg. Als vanzelf wordt nu de slaap in je wakker. Eenmaal in slaap heeft Yoga Nidra je niets meer te bieden. Slaap blijkt uiteindelijk de beste meditatie.

Hinke volgt de Yoga Nidra Slaapcursus

Trouw journaliste Hinke Hamer neemt deel aan de Yoga Nidra Slaapcursus van Rob de Ron. Toen hij zijn slaapcursus ontwikkelde, verwachtte hij vooral ‘zombies’ voor zich te krijgen. Het tegendeel is het geval. De cursisten die zich aanmelden zijn juist uitzonderlijk wakkere types.

Yoga Nidra slapende Boeddha na vloed
Yoga Nidra Swami Satyananda Saraswati
Yoga Nidra Richard Miller
Yoga Nidra Karen Brody Daring to Rest
Yoga Nidra Julie Lusk

Contactgegevens

Telefoon: 06-43643367

E-mail: info@robderon.nl

KVK: Amsterdam 34139851

IBAN: NL49 TRIO 0254 743951

BTW NR: 0926.59.688.B.01