Pratyahara is jezelf terugtrekken en herstellen van een ziekte, slaaptekort, verstoord slaapritme, vermoeidheid of even tot jezelf te komen.

Pratyahara

Om uit te rusten, te herstellen en even tot jezelf te komen, is het belangrijk om jezelf dagelijks terug te trekken. In het Sanskriet heet dit proces van terugtrekken ‘pratyahara’

Pratyahara is jezelf terugtrekken om te rusten, te herstellen en te midden van de drukte van alledag weer even tot jezelf te komen. ‘Pratyahara’ is een Sanskriet woord, dat kan worden vertaald als ‘weg van zintuigelijke indrukken en externe prikkels.’ En dat is precies wat een slapend én een mediterend mens doen.

‘Jezelf terugtrekken’ is een breed begrip dat zich niet beperkt tot Yoga Nidra of een andere yoga- of meditatievorm. Het beperkt zich ook niet tot één cultuur of één filosofie. Zoals er vele wegen naar Rome leiden, is ook Yoga Nidra een pad onder vele paden. 

Omdat Satyananda Saraswati (→), bedenker en naamgever van deze bijzondere yogavorm in zijn boek over Yoga Nidra veel wetenschappelijke onzin vertelt en pertinente onwaarheden verkondigd is Yoga Nidra soms een onbegaanbaar pad. Te zweverig, vaag en nodeloos ingewikkeld. Het staat bol van spirituele pretenties, maar het is Satyananda (→) zelf, die te midden van de vele onjuistheden en onwaarheden, het perspectief opent naar beter begaanbaar en veel breder pad: pratyahara

Satyananda (→) benoemt in zijn boek (→) meerdere malen dat Yoga Nidra een facet is van pratyahara. Het is daarom zinvol zijn techniek te zien in het perspectief van pratyahara. Als Yoga Nidra het pad is, is pratyahara het landschap waardoor dit pad kronkelt. Op dit punt aangekomen opent zich een fantastisch vergezicht.

Het is zinvol om Yoga Nidra in het perspectief van pratyahara te zien. Als Yoga Nidra het pad is, is pratyahara het landschap waardoor dit pad kronkelt.

Yoganidra.nl (→) Pratyahara: een moment voor jezelf om uit te rusten temidden van de drukte van alledag

Wanneer we slapen of mediteren of Yoga Nidra beoefenen, willen we onze ‘interne’ als ‘externe’ zintuigen zo min mogelijk prikkelen. Dat doen we bij de lichaamszintuigen bijvoorbeeld door zo comfortabel mogelijk te gaan liggen en te zorgen dat we het niet te koud of te warm hebben, maar ook door vooraf niet te veel te eten of te drinken en naar het toilet te gaan.

Om de externe zintuigen zo min mogelijk te prikkelen, trekken we ons terug op een vredige en rustige plek waar niets of niemand ons stoort. Voor een slapend mens is dat meestal de slaapkamer en voor de mediterende mens en Yoga Nidra beoefenaar een plek waar je jezelf veilig en op je gemak voelt.

Het symbool van pratyahara is dan ook de schildpad die pootjes, staart en kop intrekt, om onder het veilige schild tot rust te komen. Net als slaap brengt een moment van rust je weer even tot jezelf.

Het symbool van pratyahara is de schildpad die zijn pootjes, staart en kop intrekt, om onder het veilige schild tot rust te komen en te herstellen

Yoganidra.nl (→) Pratyahara: een moment om even tot jezelf te komen, uit te rusten en te herstellen temidden van de drukte van alledag

Pratyahara, het terugtrekken van interne en externe zintuigen

Ons lichaam nemen we waar met somatische of lichamelijke zintuigen. Zo kunnen we door nociceptieklachten, irritaties en pijn waarnemen en door thermoceptie de temperatuur van ons lichaam. Het waarnemen van andere signalen van binnenuit ons lichaam als honger of dorst, de noodzaak om te ontlasten of te plassen en ook de manier waarop we ademen, noemen we interoceptie.

Er is zelfs een zintuig dat ons helpt de positie van ons lichaam in de ruimte te bepalen. Naast deze proprioceptie is er ook nog een evenwichtszintuig.

Niet iedereen noemt deze vermogens overigens zintuigen. Soms beperkt men het begrip zintuigen tot vermogens waarmee we niet ons eigen lichaam, maar de wereld om ons heen waarnemen. Deze ‘externe zintuigen’ kunnen ons net als onze ‘interne zintuigen’ zodanig prikkelen, dat we niet kunnen ontspannen.

> Lees hier meer over de juiste Yoga Nidra houding >

Arie Boomsma interviewt slaaponderzoeker en Nidra Yoga docent Rob de Ron voor zijn Podcast over Routine.

Arie Boomsma

Arie Boomsma interviewt slaaponderzoeker Rob de Ron voor zijn Podcast over Routine. Naar de Podcast

Mirthe van der Drift van het zondagochtendprogramma FRIS interviewt Nidra Yoga docent en slaaponderzoeker Rob de Ron over dromen.

Mithe van der Drift

Mirthe van der Drift interviewt voor NPO Radio 1 Nidra Yoga docent Rob de Ron over dromen.

Hoogleraar Erik Scherder en Yoganidra docent Rob de Ron tijdens het slaapcongres van de VU.

Erik Scherder

Hoogleraar Erik Scherder en slaaponderzoeker Rob de Ron tijdens het slaapcongres van de VU.

Rob de Ron slaaponderzoeker en Yoga Nidra docent

Sohie Hilbrand

Sophie Hilbrand neemt deel aan Nidra Yoga tijdens de slaapcursus. Naar uitzending.

Durf te rusten

In zijn podcast over routine, spreekt Arie Boomsma met slaaponderzoeker en Yoga Nidra docent Rob de Ron. Rob gelooft niet zo zeer in lijstjes met dingen die je moet doen om beter te slapen. De winst zit volgens hem in hoe je overdag leeft en of je de moed hebt om te rusten. 

  Naar de Podcast  

In deze drukke wereld vraagt de moed om jezelf terug te trekken en even tot jezelf te komen

Yoganidra.nl (→) Jezelf terugtrekken om even tot jezelf te komen

Niet elk extern zintuig laat zich even gemakkelijk terugtrekken. Het terugtrekken van het smaak- en reukzintuig is niet zo moeilijk. We eten eenvoudigweg niet en zoeken een plek die neutraal ruikt. Ook voor het zicht is het gemakkelijk om prikkels uit de buitenwereld te minimaliseren.

Wanneer we gaan slapen of mediteren, sluiten we eenvoudig de ogen. Het is het enige zintuig met ‘luikjes.’ Deze kunnen we naar believen sluiten en openen.

En mocht het licht dat door de oogleden naar binnen dringt storend zijn, dan kun je deze nog eens extra afdekken met een washandje of slaapmasker. Wanneer de oogspiertjes zeer gespannen zijn, kan het geringe gewicht van het washandje of oogmasker bovendien helpen deze los te laten.

Wanneer we gaan slapen of mediteren, sluiten we eenvoudig de ogen. Het is het enige zintuig met luikjes, maar in pratyahara kunnen we niet maar zo stoppen met luisteren en voelen

Yoganidra.nl (→) Even tot jezelf te komen temidden van de drukte van alledag met de Yoga Nidra luisterboeken (→)

We kunnen niet zomaar stoppen met luisteren en voelen. Oren en huid hebben geen handige luikjes die we kunnen sluiten. Ze zijn moeilijker ‘terug te trekken’ en daarom vaak de zintuigen, die ontspanning verhinderen. Zo kun je last hebben van storende omgevingsgeluiden. Soms gaan de geluiden voorbij en lukt het je om verder te gaan, maar wanneer je het gevoel hebt dat de storende geluiden voorlopig niet ophouden, rond je de oefening af en probeer je het later nogmaals. Dat is beter dan jezelf te ergeren.

Het bijzondere van luisteren en voelen is dat ze niet alleen ontspanning kunnen verhinderen, maar ook bevorderen. Daarom kun je beide zintuigen zowel gebruiken om iemand te wekken als iemand te laten slapen. Wanneer je iemand wakker wilt maken, raak je de huid aan en spreek je duidelijk (het liefst dicht bij het oor). En wanneer je iemand in slaap wilt brengen, denk maar aan een kind, dan doe je het omgekeerde: je streelt zacht de huid en spreekt met kalme stem. Vanwege deze laatste mogelijkheid, zijn voelen en luisteren de belangrijkste zintuigen in Yoga Nidra.

In pratyahara en Yoga Nidra kunnen luisteren en voelen de ontspanning verhinderen, maar ook bevorderen

Yoganidra.nl (→) Pratyahara: temidden van de drukte van alledag even tot jezelf te komen met de Yoga Nidra luisterboeken (→)

Omdat de huid, net als je smaak- en reukzintuig een nabijheidszintuig is, heb je er invloed op. Zoals je veelal zelf kunt bepalen wanneer en wat je eet en ruikt, kun je in de meeste gevallen ook zelf bepalen wanneer je wat wilt voelen. Zo kun je in Yoga Nidra zelf de ondergrond en kleding kiezen die je het juiste gevoel geven.

En vind je het fijn om je warm en beschermd te voelen en iets druk op je huid te ervaren? Gebruik dan kleding of een deken gemaakt van het juiste materiaal en gewicht. Wil je liever de warmte van de zon op je huid voelen of een zuchtje wind? Draag dan juist minder of geen kleding en oefen in je tuin of de vrije natuur.

Omdat je oren net als je ogen afstandszintuigen zijn, heb je er minder invloed op. Je telefoon en computer uitschakelen of een druppelende kraan dichtdraaien kun je gemakkelijk regelen, maar er zijn ook zaken die buiten je bereik liggen.

Door jezelf even terug te trekken uit de drukte van alledag kom je te midden van alle omringende krachten, weer op eigen kracht

Yoganidra.nl (→) Pratyahara is jezelf terugtrekken om uit te rusten en te herstellen van de drukte van alledag

Zelfs wanneer je de plek en het moment met zorg hebt gekozen, kan er een auto passeren, een hond gaan blaffen of een vlieg rond je hoofd zoemen (die ook nog eens op het puntje van je neus gaat zitten!). Terwijl het daareven nog stil was, beginnen mensen pardoes een gesprek of je buren plots aan een verbouwing.

Hoewel je niet altijd invloed hebt op de omgevingsgeluiden, kun je wel zelf bepalen naar welke stem je het liefst luistert en welke oefeningen je rustig maken en goed doen. De stem en het ritme van de oefening kunnen je irriteren en ontspanning verhinderen, maar ook de ontspanning en je welbevinden bevorderen.

De Yoga Nidra oefeningen die Rob de Ron (→) voor zijn vrouw maakte, vormen nog steeds een belangrijk onderdeel  van de slaapcursus (→)

Yoganidra.nl (→) Pratyahara is jezelf terugtrekken om temidden van de drukte van alledag om weer tot jezelf te komen

Wanneer je jezelf hebt teruggetrokken voor een Yoga Nidra oefening, is het belangrijk om te weten in welke houding je gaat liggen. Die houding heet savasana. Wil je daar meer over lezen? Kijk dan op deze pagina (→)

Wil je de oefening eens proberen? Dat kan door onderstaande luisterboeken met elk 3 Yoga Nidra slaapmeditaties te bestellen. De luisterboeken worden je na bestelling toegezonden via Wetransfer, waarna je ze kunt downloaden en op je favoriete digitale apparaat kunt plaatsen. Je hebt ze dan altijd en overal bij de hand.

De Nidra Yoga oefening ‘links-rechts’ kun je ook beluisteren op YouTube (→). Je hebt dan wel een internet of wifi verbinding nodig. De oefening ‘links-rechts’ staat in 3 varianten op YouTube : 15 minuten (→), 20 minuten (→) en 25 minuten (→). Wil je het eens proberen?

Hieronder staat de meditatie van 20 minuten. Ga rustig liggen in de savasana  (→) op een plek waar niets of niemand je stoort en je jezelf helemaal op je gemak en veilig voelt …

Luisterboek 1: Pratyahara is jezelf terugtrekken om te rusten, te herstellen en temidden van de drukte van alledag weer even tot jezelf te komen
Yoga Nidra boek over slaap en slapeloosheid (E-book)
Cover luisterboek 1 met 3 Yoga Nidra meditaties en een intro over slaap.
Luisterboek 1 Om uit te rusten, te herstellen en even tot jezelf te komen, is het belangrijk om jezelf dagelijks terug te trekken. In het Sanskriet heet dit proces van terugtrekken 'pratyahara'
Luisterboek 2: Pratyahara is jezelf terugtrekken om te rusten, te herstellen en temidden van de drukte van alledag weer even tot jezelf te komen
Luisterboek 2 Om uit te rusten, te herstellen en even tot jezelf te komen, is het belangrijk om jezelf dagelijks terug te trekken. In het Sanskriet heet dit proces van terugtrekken 'pratyahara'
Luisterboek 3: Pratyahara is jezelf terugtrekken om te rusten, te herstellen en temidden van de drukte van alledag weer even tot jezelf te komen
Luisterboek 3 Om uit te rusten, te herstellen en even tot jezelf te komen, is het belangrijk om jezelf dagelijks terug te trekken. In het Sanskriet heet dit proces van terugtrekken 'pratyahara'

Je kunt het E-book en de luisterboeken met elk 3 Yoga Nidra meditaties en een introductie over slaap, eenvoudig bestellen en downloaden op je favoriete digitale apparaten. Je hebt ze dan altijd en overal bij de hand

Verfrist

Tijdens beide Yoga Nidra oefeningen hoorde ik al snel niet meer wat je zei, maar wel in een voor mij nieuwe ontspanning geraakte. En toen het voorbij was, voelde ik me verfrist en alert. Naar reviews >

Heerlijk

Van hooguit 2 tot 3 uur per nacht, slaap ik nu vaak 6 uur achter elkaar. Wat me volgens mij het meest heeft geholpen is de dagelijkse Yoga Nidra oefening. Wat goed en wat heerlijk! Naar reviews >

Positief

De Yoga Nidra slaapoefening doe ik een keer per dag en het effect is heeeeel positief. Mijn dagen zijn nu zo veel leuker geworden en ik voel me zo veel beter. Naar reviews >

Beter

In November hebben S. en ik bij jou de slaapcursus gevolgd. Sindsdien doen we bijna iedere dag een Yoga Nidra oefening. Beide merken we dat we hier veel aan hebben. We slapen een stuk beter. Naar reviews >

De Yoga Nidra cursus duurt één dag en wordt  o.a. gegeven in Amsterdam, Utrecht, Groningen en Amersfoort.

Slaapcursus

De Yoga Nidra Slaapcursus duurt één dag en wordt  o.a. gegeven in Amsterdam en Amersfoort.

Goed slapen leek Yoga Nidra docent Rob de Ron de normaalste zaak van de wereld. Tot zijn vrouw slaapproblemen kreeg ...

Rob de Ron

Goed slapen leek hem de normaalste zaak van de wereld. Tot zijn vrouw slaapproblemen kreeg.

Reviews. "Ik doe iedere dag een yoganidra slaapmeditatie en vanaf de eerste dag na de cursus slaap ik veel beter." Afbeelding: Sasha Kargaltsev via Commons Wikimedia

Reviews

Ik doe iedere dag een yoganidra slaapmeditatie en vanaf de eerste dag na de cursus slaap ik veel beter.

Heb je vragen over Nidra Yoga, slaap of de slaapcursus, neem dan gerust contact met me op.

Vragen

Heb je vragen over Nidra Yoga, slaap of de slaapcursus, neem dan gerust contact met me op.

Volgens slaapprofessor Eus van Someren (→) moeten we de slapeloze mens dankbaar zijn, omdat deze in de oertijd het vuurtje brandende hield. Bij deze Yoga Nidra oefening, mag jij rustig gaan liggen, dan houd ik het vuurtje brandende

Rob de Ron (→)

Artikel november 2021. Pratyahara; om te rusten, herstellen en tot jezelf te komen, is het belangrijk jezelf temidden van de drukte van alledag even terug te trekken